Γλωσσική ανάλυση κουρδικών (LADO) για κάθε κουρδική ποικιλία

Οι υποθέσεις με Κούρδους αιτούντες έχουν μια ιδιαιτερότητα: η γλώσσα είναι κοινή πέρα από τέσσερα κρατικά σύνορα, ενώ η ιθαγένεια όχι. Έτσι, όταν το διαβατήριο λείπει ή τα έγγραφα ταυτότητας δεν πείθουν, η αρχή μετανάστευσης συχνά αμφισβητεί αν ο αιτών ζούσε πράγματι στο ιρακινό Κουρδιστάν, στη νοτιοανατολική Τουρκία, στη βόρεια Συρία ή στο ιρανικό Κουρδιστάν. Η ομιλία του, ηχογραφημένη σε συνέντευξη, μπορεί να εξεταστεί ως αυτοτελές τεκμήριο.

Η LADO ζητείται στην πρώτη εξέταση μιας αίτησης ασύλου, σε μεταναστευτικές αποφάσεις και, πολύ συχνά, στο στάδιο της προσφυγής, όταν ο συνήγορος χρειάζεται ανεξάρτητη έκθεση ή όταν θέλει να ελέγξει μια ήδη υπάρχουσα. Παλιές κοινότητες στην Αρμενία, στη Γεωργία, στον Λίβανο και στην Κεντρική Ασία, καθώς και η μεγάλη διασπορά στη Γερμανία, στη Σουηδία και στο Ηνωμένο Βασίλειο, κάνουν το ερώτημα της καταγωγής ακόμη πιο λεπτό.

Τα κουρδικά χωρίζονται συνήθως σε τρεις κύριες ομάδες: βόρεια κουρδικά (κουρμαντζί), κεντρικά κουρδικά (σορανί) και νότια κουρδικά. Οι διαφορές τους στη γραμματική, στο λεξιλόγιο και στην προφορά είναι τόσο μεγάλες, ώστε ο ομιλητής της μιας μορφής δυσκολεύεται με την άλλη, ιδίως σε τυπική συζήτηση. Για τον αναλυτή, ο πρώτος διαχωρισμός είναι ήδη γεωγραφικός: τα κουρμαντζί παραπέμπουν κυρίως στην Τουρκία, στη Συρία και στην περιοχή Μπαντινάν του βόρειου Ιράκ, τα σορανί στην Ερμπίλ, στη Σουλεϊμανίγια και στο ιρανικό Κουρδιστάν.

Τα νότια κουρδικά, με ποικιλίες όπως η φεϊλί, η καλχορί και η παχλαβανί, ακούγονται γύρω από το Κερμανσάχ και το Ιλάμ και στη μεθόριο του ανατολικού Ιράκ. Στα όρια της ομάδας βρίσκονται τα ζαζακικά, τα χαουραμί και τα λακί, που κατατάσσονται διαφορετικά από τους γλωσσολόγους, ενώ πολλοί ομιλητές τους δηλώνουν Κούρδοι. Η SILA Linguists® δεν ξεκινά από μια ετικέτα αλλά από την ίδια την ομιλία: καταγράφει τη μορφή που πράγματι ακούγεται και ορίζει αναλυτή εξειδικευμένο σε αυτήν, πριν διατυπωθεί οποιοδήποτε συμπέρασμα για περιοχή.

Μέσα σε κάθε ποικιλία, ο αναλυτής εξετάζει την προφορά των φωνηέντων και των συμφώνων, τον επιτονισμό, τη μορφολογία και το λεξιλόγιο. Ένα σαφές παράδειγμα είναι η γραμματική: τα κουρμαντζί κρατούν γραμματικό γένος και πτώσεις, ενώ τα σορανί τα έχουν χάσει. Αν ένας ομιλητής που δηλώνει καταγωγή από τη Σουλεϊμανίγια χρησιμοποιεί συστηματικά τέτοιες δομές, ή το αντίστροφο, αυτό καταγράφεται και σταθμίζεται με προσοχή.

Εξίσου αποκαλυπτικά είναι τα δάνεια και η επαφή με άλλες γλώσσες. Οι ομιλητές από την Τουρκία ξέρουν συνήθως και τουρκικά, όσοι κατάγονται από τη Συρία συχνά αραβικά, όσοι από το Ιράν φαρσί. Στην Περιφέρεια του Κουρδιστάν του Ιράκ οι άνθρωποι επικοινωνούν στα κουρδικά, και τα αραβικά τα γνωρίζουν κυρίως όσοι τα έμαθαν στο σχολείο, στην εργασία ή ζώντας σε άλλα μέρη του Ιράκ. Οι λέξεις που περνούν από αυτές τις γλώσσες στα κουρδικά, οι εναλλαγές κώδικα μέσα στην ίδια φράση και ο τρόπος που ο ομιλητής ονομάζει θεσμούς, τοπωνύμια και τοπική διοίκηση δίνουν ενδείξεις για τη χώρα όπου μεγάλωσε. Ο αναλυτής εξετάζει όμως και τη ζωή του ομιλητή μετά την αναχώρηση, γιατί χρόνια σε άλλη χώρα αφήνουν ίχνη στον λόγο.

Η εργασία ξεκινά από ηχητικό υλικό, συνήθως την ηχογράφηση μιας συνέντευξης. Ο αναλυτής, φυσικός ομιλητής της σχετικής κουρδικής ποικιλίας με γλωσσολογική κατάρτιση, απομαγνητοφωνεί το υλικό σημειώνοντας κάθε διαλεκτικό γνώρισμα. Οι μέθοδοι προέρχονται από τη δικαστική φωνητική, τη διαλεκτολογία και την κοινωνιογλωσσολογία, και όπου βοηθά χρησιμοποιείται λογισμικό ακουστικής ανάλυσης.

Η δηλωμένη καταγωγή συγκρίνεται πάντα με άλλες εύλογες καταγωγές, όπως μια γειτονική επαρχία στην άλλη πλευρά των συνόρων. Η γραπτή έκθεση εξηγεί τις μεθόδους, παρουσιάζει τα ευρήματα, συζητά εναλλακτικές εξηγήσεις και δηλώνει με ειλικρίνεια τον βαθμό αβεβαιότητας. Η εργασία ακολουθεί αυστηρούς κώδικες επαγγελματικής δεοντολογίας, και σε απόφαση δικαιοδοτικού οργάνου του Ηνωμένου Βασιλείου το 2010 τονίστηκε ότι οι εκθέσεις αναλυτών φυσικών ομιλητών με εποπτεία ειδικών πρέπει να έχουν σημαντική βαρύτητα.

Για τους Κούρδους, οι δύο υπηρεσίες απαντούν σε διαφορετικά ερωτήματα. Η αξιολόγηση ιθαγένειας εξετάζει το εθνικό επίπεδο: αν ο αιτών γνωρίζει τις κρατικές γλώσσες και τη διοικητική ορολογία που αναμένονται από πολίτη της Τουρκίας, της Συρίας ή του Ιράν, δηλαδή τουρκικά, αραβικά ή φαρσί, ή, για το Ιράκ, όπου τα κουρδικά είναι επίσημη γλώσσα δίπλα στα αραβικά, τους θεσμούς της Περιφέρειας του Κουρδιστάν και του ιρακινού κράτους. Η LADO κατεβαίνει σε περιοχή, πόλη ή κοινότητα, μέσα από τους διαλεκτικούς δείκτες των ίδιων των κουρδικών.

Ο συνδυασμός τους έχει ιδιαίτερη αξία όταν η ποικιλία μιλιέται και στις δύο πλευρές ενός συνόρου, όπως τα κουρμαντζί στην Τουρκία, στη Συρία και στο βορειοδυτικό Ιράν ή τα σορανί στο Ιράκ και στο Ιράν. Η κουρδική ομιλία δείχνει τον χώρο, η δεύτερη γλώσσα και οι θεσμικές γνώσεις δείχνουν το κράτος.

Μια υπόθεση LADO σπάνια μένει μόνο στην έκθεση. Η SILA Linguists® διαθέτει διερμηνέα κουρδικών στη σωστή ποικιλία για συνεντεύξεις, συναντήσεις με τον συνήγορο και ακροαματικές διαδικασίες, δια ζώσης, τηλεφωνικά 24 ώρες το 24ωρο, 365 ημέρες τον χρόνο, ή μέσω βίντεο με την εφαρμογή SILA Linguists®, σε κοινοτική, νομική και δικαστική διερμηνεία, συνήθως διαδοχική. Διερμηνέας γυναίκα ή άνδρας ορίζεται κατόπιν αιτήματος.

Για τα έγγραφα του φακέλου, η SILA Linguists® οργανώνει επίσημη μετάφραση κουρδικών όπως τη δέχονται η Υπηρεσία Ασύλου ή το δικαστήριο: στην Ελλάδα μέσω της Μεταφραστικής Υπηρεσίας του ΥΠΕΞ ή με επικύρωση δικηγόρου, στην Κύπρο από ορκωτό μεταφραστή. Επιβεβαιώνουμε πρώτα τη γραφή: το λατινικό αλφάβητο Hawar για τα κουρμαντζί της Τουρκίας, της Συρίας και της διασποράς, την κουρδική γραφή με αραβική βάση στο Ιράκ και στο Ιράν. Η απομαγνητοφώνηση κουρδικών με χρονοσήμανση και μετάφραση καλύπτει ηχογραφήσεις που χρειάζεται η υπόθεση.

Σε Ελλάδα και Κύπρο, οι εκθέσεις κουρδικών των ελεγμένων, εκπαιδευμένων και καταρτισμένων αναλυτών μας είναι διαθέσιμες σε δικηγόρους, ΜΚΟ και αιτούντες άσυλο, και μπορούν να χρησιμοποιηθούν στη διαδικασία ασύλου και στις προσφυγές όταν τις ζητά ο νόμιμος εκπρόσωπος· οι ίδιες εκθέσεις στηρίζουν και υποθέσεις σε άλλες χώρες της Ευρώπης και αλλού. Με τη SILA Linguists® έχετε μία ομάδα έργου για όλη την υπόθεση, ελεγμένους εξειδικευμένους γλωσσολόγους, συμφωνίες εμπιστευτικότητας και πλήρη συμμόρφωση με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ).