Γλωσσική ανάλυση για κουρδικά μπαντινί (LADO) από το βόρειο Ιράκ

Οι ομιλητές μπαντινί συχνά παρουσιάζονται απλώς ως «Κούρδοι από το Ιράκ». Αυτό δημιουργεί σύγχυση, γιατί το ιρακινό Κουρδιστάν χωρίζεται γλωσσικά: στο Ντουχόκ κυριαρχεί μια βόρεια κουρδική ποικιλία, ενώ στην Ερμπίλ και στη Σουλεϊμανίγια μιλιούνται σορανί. Αν η αρχή μετανάστευσης περιμένει από έναν Ιρακινό Κούρδο να μιλά σορανί, μπορεί να θεωρήσει αναξιόπιστο έναν αιτούντα που μιλά, απολύτως φυσικά, μπαντινί.

Η LADO ζητείται όταν λείπουν ή αμφισβητούνται τα έγγραφα, όταν η αίτηση ασύλου απορρίπτεται με το επιχείρημα ότι η γλώσσα δεν αντιστοιχεί στη δηλωμένη περιοχή, και σε προσφυγές όπου ο συνήγορος χρειάζεται ανεξάρτητη επιστημονική γνώμη. Αφορά επίσης ανθρώπους από τις πεδιάδες της Νινευή και από την περιοχή του Σιντζάρ, όπου μιλιέται συγγενική ομιλία κουρμαντζί, μεταξύ άλλων από κοινότητες Γεζίντι.

Τα μπαντινί ανήκουν στα βόρεια κουρδικά και οι ομιλητές τους συνεννοούνται με Κούρδους από την Τουρκία και τη Συρία. Αυτό ακριβώς κάνει την ανάλυση απαιτητική: ο αναλυτής δεν αρκεί να διαπιστώσει ότι ο ομιλητής μιλά κουρμαντζί, πρέπει να κρίνει αν τα κουρμαντζί του έχουν το τοπικό χρώμα του Μπαντινάν ή εκείνο της νοτιοανατολικής Τουρκίας και της βόρειας Συρίας. Το τοπικό λεξιλόγιο και τα αραβικά δάνεια, που χαρακτηρίζουν τα μπαντινί, είναι εδώ από τους πιο χρήσιμους δείκτες.

Η απόσταση από τα σορανί είναι πολύ μεγαλύτερη. Τα μπαντινί, όπως όλα τα κουρμαντζί, κρατούν γραμματικό γένος και πτώσεις που τα σορανί δεν έχουν. Πολλοί ομιλητές μπαντινί καταλαβαίνουν κάποια σορανί από την τηλεόραση και το σχολείο, όμως δεν είναι η γλώσσα τους. Όταν λοιπόν σε μια ηχογράφηση εμφανίζονται σορανί στοιχεία, ο αναλυτής εξετάζει αν πρόκειται για επίκτητη έκθεση μέσω μέσων ενημέρωσης και εκπαίδευσης ή για ένδειξη άλλης καταγωγής.

Η εξέταση καλύπτει φωνήεντα και σύμφωνα, επιτονισμό, μορφολογία, σύνταξη, ιδιωματισμούς και λεξιλόγιο. Σημασία έχει και το πώς ο ομιλητής περιγράφει τον τόπο του: ονόματα χωριών και κοιλάδων γύρω από τη Ζάχο, την Αμαντίγια και την Άκρε, όροι της τοπικής διοίκησης, λέξεις της καθημερινής ζωής. Όλα αυτά συγκρίνονται με όσα αναμένονται από έναν άνθρωπο που μεγάλωσε στο Ντουχόκ.

Ιδιαίτερη θέση έχουν τα αραβικά. Στο Ντουχόκ οι άνθρωποι επικοινωνούν στα κουρδικά, όμως ορισμένοι ομιλητές γνωρίζουν και αραβικά, για παράδειγμα από το σχολείο ή από εργασία σε άλλα μέρη του Ιράκ, και τα αραβικά δάνεια ή οι εναλλαγές κώδικα μπορεί να δείχνουν ιρακινό περιβάλλον. Για ομιλητές από το Σιντζάρ ή τη Νινευή, ο αναλυτής προσέχει τοπικά γνωρίσματα αυτών των περιοχών, χωρίς να τα συγχέει με τα μπαντινί του Ντουχόκ. Όποιος έζησε για χρόνια στην Τουρκία ή στην Ευρώπη μπορεί να έχει υιοθετήσει νέες λέξεις, και η έκθεση το συζητά ρητά.

Ορίζεται αναλυτής φυσικός ομιλητής βόρειων κουρδικών με γνώση του Μπαντινάν και γλωσσολογική κατάρτιση. Απομαγνητοφωνεί την ηχογράφηση με προσοχή στα διαλεκτικά γνωρίσματα και εφαρμόζει μεθόδους της δικαστικής φωνητικής, της διαλεκτολογίας και της κοινωνιογλωσσολογίας, με ακουστικές μετρήσεις όπου είναι χρήσιμες. Η δηλωμένη καταγωγή σταθμίζεται απέναντι σε άλλες εύλογες καταγωγές, για παράδειγμα τα κουρμαντζί της Τουρκίας ή μια περιοχή της Νινευή.

Κάθε βήμα καταγράφεται στη γραπτή έκθεση πραγματογνωμοσύνης, που αναφέρει μεθόδους, ευρήματα, εναλλακτικές εξηγήσεις και τα όρια της βεβαιότητας. Η LADO δίνει εμπεριστατωμένη γνώμη ειδικού, όχι απόδειξη. Η εργασία ακολουθεί αυστηρούς κανόνες αμεροληψίας και επαγγελματικής δεοντολογίας. Αν έχει ήδη εκδοθεί έκθεση για τον ίδιο άνθρωπο, συντάσσουμε έκθεση δεύτερης γνώμης, και ο πραγματογνώμονάς μας μπορεί να καταθέσει σε δικαιοδοτικό όργανο.

Η αξιολόγηση ιθαγένειας ρωτά αν κάποιος εμφανίζει τα εθνικά γνωρίσματα ενός Ιρακινού πολίτη: γνώση των θεσμών και της διοικητικής ορολογίας της Περιφέρειας του Κουρδιστάν και του ιρακινού κράτους, όπου τα κουρδικά είναι επίσημη γλώσσα δίπλα στα αραβικά, καθώς και των κοινών θεσμικών αναφορών. Η LADO ρωτά πού ακριβώς μέσα στον χώρο των κουρμαντζί έγινε η γλωσσική κοινωνικοποίηση του ομιλητή. Στα μπαντινί τα δύο συμπληρώνονται καλά: η αξιολόγηση ιθαγένειας μπορεί να στηρίξει την ιρακινή ταυτότητα, ενώ η LADO εξετάζει αν ο ομιλητής είναι από το Ντουχόκ και όχι από την άλλη πλευρά των συνόρων.

Ένας διερμηνέας σορανί δεν είναι αξιόπιστη λύση για ομιλητή μπαντινί. Η SILA Linguists® ορίζει διερμηνέα μπαντινί ή κουρμαντζί για τη συνέντευξη ασύλου, για τη συνάντηση με τον συνήγορο και για την ακροαματική διαδικασία, δια ζώσης, μέσω βίντεο με την εφαρμογή μας ή τηλεφωνικά όλο το εικοσιτετράωρο, όλες τις ημέρες του χρόνου. Για ευαίσθητες συνεντεύξεις μπορείτε να ζητήσετε διερμηνέα γυναίκα ή άνδρα, και αν ο πελάτης είναι Γεζίντι, πείτε το μας εκ των προτέρων.

Τα έγγραφα της Περιφέρειας του Κουρδιστάν είναι συνήθως στα κουρδικά, ορισμένα είναι δίγλωσσα, στα κουρδικά και στα αραβικά, και τα ομοσπονδιακά ιρακινά έγγραφα είναι στα αραβικά· το μπαντινί κείμενο στο Ιράκ γράφεται συνήθως με την κουρδική γραφή αραβικής βάσης, από δεξιά προς τα αριστερά. Για έγγραφα στα μπαντινί που θα κατατεθούν σε Ελλάδα ή Κύπρο οργανώνουμε επίσημη μετάφραση στη μορφή που ζητά η αρχή, και η απομαγνητοφώνηση με χρονοσήμανση και μετάφραση καλύπτει ηχογραφήσεις της υπόθεσης.

• Σε διαδικασίες ασύλου και προσφυγές σε Ελλάδα και Κύπρο ή σε άλλη χώρα, όταν ο νόμιμος εκπρόσωπος χρειάζεται ανεξάρτητη εξέταση της δηλωμένης καταγωγής από το Ντουχόκ.
• Σε προσφυγές ασύλου, όταν οι δικηγόροι του αιτούντος χρειάζονται ανεξάρτητη έκθεση ή έλεγχο μιας προηγούμενης.
• Σε ακροάσεις ενώπιον δικαστηρίων και δικαιοδοτικών οργάνων, όπου χρειάζεται πραγματογνώμονας για τη γλώσσα.
• Σε υποθέσεις Κούρδων και Γεζίντι από το βόρειο Ιράκ που παρακολουθούν φιλανθρωπικές οργανώσεις και οργανώσεις για πρόσφυγες.
• Γιατί η SILA Linguists®: μία ομάδα έργου από την πρώτη επικοινωνία ως τη συνεδρίαση της προσφυγής, ελεγμένοι εξειδικευμένοι γλωσσολόγοι, συμφωνίες εμπιστευτικότητας και ΓΚΠΔ, για δικηγόρους και ΜΚΟ σε Ελλάδα και Κύπρο αλλά και διεθνώς.