Αξιολόγηση ιθαγένειας και γλωσσική ανάλυση για αιτούντες από το Θιβέτ

Σε πολλές διαδικασίες ασύλου, σε Ελλάδα, Κύπρο και σε όλη την Ευρώπη, η υπόθεση ενός Θιβετιανού κρίνεται από το πού μεγάλωσε και ποια χώρα μπορεί να τον αναγνωρίσει ως πολίτη. Όποιος έζησε στην Αυτόνομη Περιοχή του Θιβέτ ή στις θιβετιανές περιοχές των Τσινγκχάι, Σετσουάν, Γκανσού και Γιουνάν βρίσκεται σε άλλη θέση από όποιον γεννήθηκε ή μεγάλωσε σε κοινότητα της εξορίας στην Ινδία ή στο Νεπάλ. Τα έγγραφα συχνά λείπουν, και όσα υπάρχουν μπορεί να είναι στα κινεζικά, στα χίντι, στα νεπαλικά ή στα αγγλικά.

Η αξιολόγηση ιθαγένειας εξετάζει αν το γλωσσικό ρεπερτόριο, οι βιωμένες πολιτισμικές γνώσεις και τα πιστοποιημένα έγγραφα του αιτούντος συνάδουν με τη ζωή στην Κίνα ή με τη ζωή σε άλλη χώρα. Οι γλωσσολόγοι δίνουν τεκμηριωμένη γνώμη· την απόφαση για την ιθαγένεια την παίρνει πάντα η αρμόδια αρχή ή το δικαιοδοτικό όργανο. Η γνώμη αυτή αξιοποιείται σε αρχικές αποφάσεις, σε προσφυγές ασύλου και σε ανεξάρτητες αντεκθέσεις.

Η πρότυπη ή κεντρική θιβετιανή βασίζεται στην ομιλία της Λάσα και της περιοχής Ου-Τσανγκ. Το άμντο, στα βορειοανατολικά του οροπεδίου, και το καμ, στα ανατολικά, λέγονται κι αυτά θιβετιανά, όμως οι γλωσσολόγοι τα θεωρούν χωριστές γλώσσες, επειδή η προφορική κατανόηση μεταξύ τους μπορεί να είναι περιορισμένη. Στις κοινότητες της εξορίας έχει διαμορφωθεί μια κοινή προφορική μορφή κοντά στην κεντρική θιβετιανή. Ο αναλυτής εξετάζει λοιπόν αν η ομιλία φέρει τα γνωρίσματα μιας περιοχής του οροπεδίου ή εκείνα της κοινής μορφής της διασποράς: προφορά, επιτονισμό, γραμματικές επιλογές και λεξιλόγιο.

Οι δεύτερες γλώσσες είναι εξίσου αποκαλυπτικές. Πολλοί νεότεροι Θιβετιανοί της εξορίας χρησιμοποιούν καθημερινά αγγλικά, χίντι ή νεπαλικά, ενώ όποιος μεγάλωσε στην Κίνα μπορεί να έχει επαφή με τα κινεζικά. Δάνεια, εναλλαγή κωδίκων και όροι για το σχολείο, την αγορά ή τις υπηρεσίες καταγράφονται και ερμηνεύονται με βάση το ιστορικό που δηλώνει ο ομιλητής. Ο τρόπος που χειρίζεται το τιμητικό ύφος, όταν μιλά για ηλικιωμένους, μοναχούς ή πρόσωπα κύρους, εντάσσεται κι αυτός στην εικόνα.

Η αξιολόγηση ιθαγένειας δεν περιορίζεται στην προφορά. Συγκρίνει τον προφορικό και τον γραπτό λόγο με τις πρότυπες εθνικές ποικιλίες, αναζητά παρεμβολές από ξένες διαμεσολαβητικές γλώσσες και ελέγχει τη γνώση εθνικών θεσμών: το εκπαιδευτικό σύστημα όπου φοίτησε ο αιτών, τη διοικητική ορολογία της καθημερινής του ζωής και τα κοινά πολιτισμικά σημεία αναφοράς.

Όλες οι ποικιλίες μοιράζονται την ίδια γραπτή γλώσσα στη θιβετιανή γραφή, της οποίας η ορθογραφία διατηρεί πολύ παλαιότερη προφορά. Η γραφή δεν παίζει ρόλο στην ανάλυση της ομιλίας, έχει όμως σημασία για τα έγγραφα και για τις πολλές λατινικές μεταγραφές του ίδιου ονόματος. Η αξιολόγηση συνδυάζεται με πιστοποιημένη μετάφραση και επαλήθευση εγγράφων, ώστε όσα υποβλήθηκαν να εξεταστούν μαζί με τα γλωσσικά και πολιτισμικά ευρήματα.

Η αξιολόγηση ιθαγένειας απαντά σε εθνικό επίπεδο· η γλωσσική ανάλυση για τον προσδιορισμό της καταγωγής (LADO) κατεβαίνει σε περιοχή, πόλη ή κοινότητα. Στις θιβετιανές υποθέσεις η LADO μπορεί να δείξει αν η ομιλία ταιριάζει με τη Λάσα και το Ου-Τσανγκ, με το Άμντο ή το Καμ, ή με κοινότητα της εξορίας. Ένας ομιλητής του άμντο που έζησε δεκαετίες στο εξωτερικό μπορεί να μιλά με άνεση την πρότυπη θιβετιανή, οπότε ο αναλυτής αναζητά και τα παλαιότερα στρώματα της ομιλίας του. Μαζί, τα δύο επίπεδα δίνουν την πιο στέρεη εικόνα: εθνική ταυτότητα σε μακροεπίπεδο και τοπικός εντοπισμός σε μικροεπίπεδο.

Αφετηρία είναι συνήθως η ηχογράφηση μιας συνέντευξης, μαζί με όσα έγγραφα υπάρχουν. Ο αναλυτής, φυσικός ομιλητής θιβετιανών με γλωσσολογική κατάρτιση και εποπτεία ειδικού, απομαγνητοφωνεί προσέχοντας κάθε διαλεκτικό γνώρισμα. Οι μέθοδοι προέρχονται από τη δικαστική φωνητική, τη διαλεκτολογία και την κοινωνιογλωσσολογία, και όπου χρειάζεται χρησιμοποιείται λογισμικό ακουστικής μέτρησης. Η εργασία γίνεται με αμεροληψία και εχεμύθεια.

Η Λάσα, ένα χωριό του Καμ ή μια κοινότητα στην Ινδία δεν εξετάζονται μεμονωμένα: η δηλωμένη καταγωγή αντιπαραβάλλεται με τις άλλες εύλογες καταγωγές, και λαμβάνεται υπόψη το ιστορικό του ομιλητή, όπως χρόνια στο Νεπάλ κατά τη διαδρομή. Η γραπτή έκθεση εξηγεί μεθόδους, δεδομένα και συλλογισμό, συζητά τις εναλλακτικές εξηγήσεις και δηλώνει τα όρια της βεβαιότητας. Αν υπάρχει ήδη έκθεση, συντάσσουμε ανεξάρτητη έκθεση δεύτερης γνώμης, και οι πραγματογνώμονές μας μπορούν να εξηγήσουν τα ευρήματα σε δικαστήρια και δικαιοδοτικά όργανα.

Η ίδια υπόθεση χρειάζεται συνήθως και καλή διερμηνεία. Διαθέτουμε διερμηνέα θιβετιανών για την πρότυπη μορφή και αναθέτουμε ομιλητές του άμντο ή του καμ όταν χρειάζεται, για συνεντεύξεις, συναντήσεις με δικηγόρο και ακροάσεις: δια ζώσης, μέσω βίντεο στην εφαρμογή SILA Linguists® και τηλεφωνικά 24/7, 365 μέρες τον χρόνο, με διερμηνέα άνδρα ή γυναίκα κατόπιν αιτήματος. Η μετάφραση εγγράφων από τα θιβετιανά, τα κινεζικά, τα χίντι ή τα νεπαλικά οργανώνεται ως επίσημη μετάφραση για τις ελληνικές και κυπριακές αρχές και ακολουθεί τη γραφή ονομάτων του διαβατηρίου. Η απομαγνητοφώνηση θιβετιανών με χρονοσημάνσεις και μετάφραση δίνει ελέγξιμο κείμενο για κάθε συνέντευξη.

Οι εκθέσεις για Θιβετιανούς αιτούντες των ελεγμένων, εκπαιδευμένων και καταρτισμένων αναλυτών μας είναι διαθέσιμες σε δικηγόρους που εκπροσωπούν αιτούντες σε Ελλάδα και Κύπρο και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, σε οργανώσεις για πρόσφυγες και σε κοινοτικούς φορείς, και ο νόμιμος εκπρόσωπος μπορεί να τις προσκομίσει στη διαδικασία ασύλου και στις προσφυγές. Συχνά ο δικηγόρος χρειάζεται ανεξάρτητη αντέκθεση όταν μια προηγούμενη ανάλυση έχει τοποθετήσει τον εντολέα του σε κοινότητα της εξορίας. Η SILA Linguists® εργάζεται σε Ελλάδα, Κύπρο και διεθνώς, με μία ομάδα έργου, ελεγμένους εξειδικευμένους γλωσσολόγους, συμφωνίες εμπιστευτικότητας και τήρηση του ΓΚΠΔ.